"Technomonument verdwijnt
Berlijnse club Tresor gaat dicht" (De Standaard - 14 april 2005)

BERLIJN - De Berlijnse technotempel Tresor sluit deze week zijn deuren, zijn vaste stek in de stad is verkocht aan een verzekeringsmaatschappij. Bijna vijftien jaar lang teisterden technofans er hun gehoor, in de catacomben van een oud warenhuis. De wereldberoemde club verenigde direct na de val van de Muur tienduizenden jongeren uit Oost- en West-Europa. Met de sluiting verdwijnt een monument in de muziekgeschiedenis.

OORVERDOVENDE bassen weerklinken in de ruimtes van het voormalige Kaufhaus Wertheim, ooit Europa's grootste warenhuis. Op de grond ligt zeker een centimeter smerig water, condens druipt van de kale muren. Honderden mensen dansen en juichen uitzinnig, opgezweept door de dj, als in een roes. De snoeiharde techno en de dikke nevel maken het bijna onmogelijk aan iets anders te denken dan aan de muziek.

Plaats van de handeling is een schatkamer met honderden leegstaande safes in het souterrain. Sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog in 1945 stond de ruimte leeg. De illegaal begonnen club Tresor ligt op een steenworp van Hitlers bunker en precies in de voormalige Todesstreifen , het niemandsland dat bij de Muur hoorde. Hier liep tot 1989 de grens tussen Oost- en West-Berlijn, die honderden mensen het leven kostte.

Tegenwoordig staat de danstent schuin tegenover de gerestaureerde Bondsraad en het statige ministerie van Financiën. Even verderop ligt het fonkelnieuwe centrum van de stad, de herbouwde Potsdamer Platz. In dat vernieuwde stadsgezicht doet Tresor veeleer denken aan een dinosauriër, een institutie die alle stormen van de tijd heeft doorstaan. De Berlijnse club heeft eenzelfde status als Studio 54 in New York of The Hacienda in Manchester. ,,Iedereen van naam en faam uit de housemuziek van de jongste vijftien jaar heeft hier gespeeld'', zegt de Amerikaanse ster-dj Jeff Mills. ,,Als er een lexicon van underground zou bestaan, stond Tresor er prominent in.''

Maar nu heeft de Volksfürsorge, een Duits verzekeringsbedrijf, het pand gekocht. Jarenlang wist men de verkoop uit te stellen, ook omdat onduidelijk was wie de erfgenamen waren van de joodse eigenaars van het warenhuis. De plannen voor een Tresor-tower, met kantoren voor dancelabels, boekers, agenten, een hotel en de club zelf, kunnen voorgoed worden opgeborgen.DIMITRI Hegemann is de man achter Tresor en richtte ook het gelijknamige muzieklabel op. In 1990, in de wirwar van de postcommunistische tijd, stuitte hij bij toeval op de ondergrondse kluisruimtes. Hij vond er oude Reichskriegsflaggen van de nazi's en overblijfselen van een failliet Russisch reisbureau. Dimitri kende de minimale house uit Detroit, en dacht: ,,Dit is de ideale ruimte voor deze nieuwe muziek op dit moment, zoals een piramide dat was voor de farao's.''

Hegemann is bijna vijftig jaar oud en werd een veelzijdige culturele ondernemer in het ondergrondse clubcircuit van het voormalige West-Berlijn. Daar vond men in de donkere jaren tachtig, een tijd van no future , ook inspiratie bij de Duitse ,,Geniale Dilettanten''. Dat waren bands als Kraftwerk of de Einstürzende Neubauten, die met lawaai muziek maakten. Hegemann: ,,Ik was gefascineerd door muzikanten die bij een concert gewoon een drilboor in de muur staken.''

Deze anarchistische energie, ook uit de punkmuziek, paste perfect bij de toestand van chaos en onzekerheid die direct na de val van de Muur heerste. Tresor werd de eerste Berlijnse technoclub en bood de stad de ,,Sound of Berlin'' , zeker in de wilde jaren negentig de dominante muziekstroming.

Van invloed was ook de agressieve ,,electronic body music'' van de Belgische band Front 242. In de autostad Detroit was een industriële component van acid house ontwikkeld, waaruit dan weer de techno voortkwam, een stijl die perfect paste in het ruige Berlijn met zijn industriële verleden en leegstaande fabrieken.

ONDANKS de koele muziek, het ongenadige stroboscooplicht en een claustrofobische omgeving is de sfeer in Tresor opvallend vriendschappelijk. Vroeger vond je er nog de creatieve avant-garde, punks en excentrieke freaks. Nu is de club vooral bij toeristen en jongeren uit de provincie populair. Meisjes hebben tatoeages op hun onderrug, jongens lopen rond met een kort kopje.

Aan de bar staat Jordan Presnell (21), een Amerikaanse soldaat. ,,Dit geluid herinnert me aan de val van Fallujah'', zegt hij. ,,Met één verschil: in Irak verloor ik tien vrienden.'' Hij waardeert het dat Tresor altijd op één plek bleef en nooit zijn puristische muziekrepertoire veranderde, in tegenstelling tot veel andere clubs in Berlijn, die steeds verhuizen. Het tijdloze karakter, de koppigheid tegenover trends: het is wat veel bezoekers in de club appreciëren.

Ook duizenden dj's betreuren de sluiting van Tresor. ,,Ik ben deze club mijn complete carrière schuldig'', zegt de Duitse dj-legende Rok. ,,Je kunt geen nieuwe Tresor openen. Wat je kunt doen, is alles afbreken en het weer opbouwen in een museum, om een stuk Duitse geschiedenis te conserveren.''

,,Tresor is geen gelikte tent, zoals zoveel anderen, maar een muzikaal monument'', vindt ook Dimitri Hegemann. Hij is teleurgesteld omdat de politiek geen hulp bood. ,,De stad zou moeten inzien dat dit ook een merk is, een uithangbord waarmee Berlijn internationaal goede naam maakt.''

De sluiting van Tresor is nog maar eens een verlies voor de Duiste technofans, nadat vorig jaar de wereldberoemde Berlijnse Love Parade al werd afgevoerd. ,,Het verdwijnen van de Love Parade is minder zwaar voor de scène dan de sluiting van Tresor'', meent de Britse documentairemaker Mike Andrawis. ,,Hiermee komt ook een einde aan een tijdperk in de Berlijnse clubcultuur.''

,,Tresor never sleeps'', zo luidt de slogan van de club, en dat wordt zo lang mogelijk in ere gehouden. Tot de definitieve sluiting loopt tussen de bunkermuren een non-stop party, dag en nacht. Officieel sluit de technotempel zaterdag om middernacht, maar Tresor zal ongetwijfeld traditiegetrouw tot maandagmiddag op Europa's hardste techno zijn einde vieren.

www.tresorberlin.com